Filmrecensie
Heldhaftige pogingen om niet te hoeven vechten
Hoe zat het ook alweer met die Cubacrisis? Mijn gebrek aan algemene kennis blijkt dramatisch, tijdens de eerste scnes van 'Thirteen days'. 1962, JFK is president van Amerika en de Koude Oorlog is in volle gang. De Sovjet-Unie laat in Cuba kernraketten gereed maken. Om te dreigen? Of om de Verenigde Staten voorgoed weg te vagen? Niemand weet het. Als het Amerikaanse leger achter het bestaan van de kernkoppen komt, beginnen twee van de spannendste weken uit de wereldgeschiedenis.
'Thirteen Days' wordt verteld vanuit een verrassend perspectief, dat van Kenny O'Donnell ( Kevin Costner), de belangrijkste adviseur van president John F. Kennedy (Bruce Greenwood), die met broer Bobby (Steven Culp) vanuit het Witte Huis twee oorlogen tegelijk moet voeren: die tegen het 'rode gevaar' en die tegen zijn eigen legerbevelhebbers, die niets liever willen dan toeslaan. Volgt een periode van overleg, strategieplanning en vooral psychologie: wat zouden zj doen als wj die en die stap nemen? Wat zouden we zelf gedaan hebben? Zware vragen met een scherpe deadline en een hoge prijs: de levens van de complete Amerikaanse en Sovjet-bevolking.
Ik ben weer bij. De makers van 'Thirteen Days' ook, zoveel is duidelijk. Van de film straalt af dat iedereen zijn huiswerk prima gedaan heeft. De dialogen zijn (deels letterlijk overgenomen van tape) overtuigend, de vliegtuigen komen zo uit het museum en elke actie wordt in detail gereconstrueerd. Regisseur Roger Donaldson heeft veilige keuzes gemaakt in zijn cast: zowel Steven Culp als Kevin Costner zijn al eerder voor filmrollen diep in de Kennedy-geschiedenis gedoken, terwijl Christopher Lawford (legerofficier Ecker) een volle neef is van JFK.
Stressperiodes uit de Amerikaanse geschiedenis leveren (vooral voor Europese kijkers) vaak draken van films op, omdat weinig perspectief wordt aangebracht in de heldendaden van de historische hoofdpersonen. Ook in 'Thirteen Days' worden de broers Kennedy wel erg weinig zwakheden toegedicht. Maar doordat de stem van een derde is gekozen, wordt wl overtuigend duidelijk in hoeverre politiek drijft of zou moeten drijven - op samenwerking, loyaliteit en vertrouwen.
Sterk punt is de relatieve eenvoud van het plot. De crisis zelf is al ingewikkeld genoeg, dus zijn zo min mogelijk zijlijntjes toegevoegd. De gebruikelijke Kennedy-privschandaaltjes ontbreken al helemaal. Het had zelfs nog eenvoudiger gekund: het pompeuze accent dat Costner is aangemeten heeft hij helemaal niet nodig, en de semi-documentaire beelden in zwart-wit hadden uit continuteitsoverwegingen best weggelaten kunnen worden. Ook worden enkele personages uitgewerkt zonder dat dat noodzakelijk is. Die verdieping zoek je als kijker al wel in de materie. 'Thirteen Days' is nu eens een oorlogsfilm zonder luidruchtig strijdende helden. Het gaat om heldhaftige pogingen om niet te hoeven vechten. Verfrissend.
Vrouwkje Tuinman
Verschenen op 12-04-2001 in U-blad 29.